Quán

Quẻ Quán là quẻ thứ hai mươi, đến sau Lâm. Lâm là lớn — vật gì đến lúc lớn rồi mới đáng biểu thị cho người ta thấy, nên sau Lâm tới Quán. Tên quẻ này đọc cũng được là "Quan" — Quán là biểu thị (làm mẫu cho người khác thấy), Quan là xem xét. Tốn (gió) ở trên, Khôn (đất) ở dưới — gió thổi trên đất, cổ động khắp mọi loài, hoặc xem xét khắp mọi loài.

Văn Vương viết một câu rất hình tượng: "Quán nhi bất tiến, hữu phu ngung nhược" — như người chủ tế lúc sắp tế, rửa tay cho tinh khiết là đủ rồi, không cần bày mâm cỗ dâng lên; mình chí thành như vậy thì người khác cũng chí thành tín ngưỡng. Đây là một câu định nghĩa rất sâu về sự "làm gương": cái thật chỉ ở khoảnh khắc trang nghiêm nhất — sau đó là hình thức. Người biết làm gương cho thiên hạ là người giữ được khoảnh khắc rửa tay ấy, không cần phô bày.

Sáu hào Quán vẽ ra sáu kiểu nhìn lên hào 5 (vua, người làm gương). Hào 1 — trẻ con nhìn lên không hiểu gì; tiểu nhân không trách, quân tử mà như vậy thì hối tiếc. Hào 2 — nhìn lén lên, chỉ hợp với nết trinh đàn bà; trượng phu mà thế thì xấu hổ. Hào 3 — xét bản thân, hành vi của mình, xem nên tiến hay nên đứng. Hào 4 — xem cái quang vinh của nước mà lợi dụng địa vị thân cận với vua. Hào 5 — xét bản thân ta hợp với đạo quân tử, không lỗi. Hào 6 — xét bản thân hào trên cùng này hợp với đạo quân tử, không lỗi.

Tiểu Tượng truyện bàn về hào 5 rất tinh: "Muốn xem đức của ta (vua) thì cứ xem phong tục đạo đức của dân" — vua mà hiền minh thì dân tình tốt, vua u mê thì dân tình xấu. Đó là một câu áp dụng cho mọi người đứng đầu — từ vua, đến cha, đến người dạy. Đừng tự khen mình tốt; cứ nhìn người dưới mà biết mình. Đại tượng truyện cũng dạy điều ngược lại: vua xưa nhìn quẻ này mà đi xem xét bốn phương, quan sát dân tình rồi mới đặt phép giáo hóa — không áp đặt một chiều. Quán là quẻ về quyền lực mềm: làm gương để người tự theo, không cưỡng ép.