Lâm

Quẻ Lâm là quẻ thứ mười chín, đến sau Cổ. Cổ là công việc — có công việc rồi mới làm lớn được, nên sau Cổ tới Lâm. Lâm có nghĩa lớn, mà cũng có nghĩa "tới" (như "lâm chung" là tới lúc cuối; "lâm hạ" là người trên tới người dưới). Khôn (đất) ở trên, Đoài (chằm) ở dưới — đất tới sát chằm, là Lâm (tới gần).

Văn Vương viết: "Nguyên hanh, lợi trinh. Chí vu bát nguyệt hữu hung" — rất hanh thông, chính đính thì lợi; đến tháng tám sẽ xấu. Câu cuối là một lời cảnh báo rất tinh tế. Mới đầu là quẻ Khôn toàn âm; một hào dương tới thay hào 1 âm, rồi một hào dương nữa tới thay hào 2 — thành quẻ Lâm. Thế là dương đang lớn dần, tới ngày thịnh lớn. Nhưng "tháng tám" là khoảng dương đã lên cực rồi bắt đầu lui — cho nên Dịch nhắc trước: đừng phóng túng, hãy giữ chính đạo.

Sáu hào Lâm vẽ ra hai dương đang tiến lên giữa bốn âm. Hào 1 — cùng tới, giữ chính đạo thì tốt (đắc chính, ứng với hào 4). Hào 2 — cùng tới, tốt, không gì không lợi (dương cương đắc trung, gặp lúc thịnh). Hào 3 — ngọt ngào a dua mà tới (để dụ dỗ hào 2), không lợi; nhưng biết lo sửa tính thì không lỗi. Hào 4 — hết lòng thành thực tới với hào 1, không lỗi. Hào 5 — dùng đức sáng suốt mà tới, tư cách vị nguyên thủ. Hào 6 — lấy lòng đôn hậu mà tới với đời, tốt.

Đại tượng truyện viết hay đặc biệt: "Quân tử dĩ giáo tư vô cùng, dung bảo dân vô cương" — quân tử nhìn vào đó mà giáo hóa không bao giờ thôi, bao dung gìn giữ dân không có giới hạn. "Lâm" ở đây không phải là cai trị từ trên xuống, mà là tới với, gần với. Người làm chính trị, làm thầy, làm cha — đều phải biết "lâm" theo kiểu này: gần dân, gần học trò, gần con — không phải để ban phát, mà để gần. Hào 5 đáng để ý: vị nguyên thủ ít tài (âm nhu) nhưng sáng suốt — biết ủy thác việc cho người có tài. Đó là một thứ Khiêm có hiệu lực.