Quải

Quẻ Quải là quẻ thứ bốn mươi ba — đến sau Ích. Tăng lên đến cùng cực thì tới lúc tràn đầy, nứt vỡ — nên sau Ích tới Quải. Quải có nghĩa là nứt vỡ, lại có nghĩa là quyết liệt. Hình quẻ rất sống động: chằm (Đoài) ở trên, trời (Càn) ở dưới — là nước chằm dâng lên ngập trời, tất nhiên các đê ngăn nước phải nứt vỡ khắp nơi. Lại có thể giảng: 5 hào dương tiến lên, quyết tâm trừ một hào âm ở trên cùng. Vì hai lẽ đó mà gọi là Quải.

Văn Vương đặt câu rất dài và cứng: "Dương vu vương đình, phu hiệu. Hữu lệ, cáo tự ấp, bất lợi tức nhung, lợi hữu du vãng." Phải tuyên cáo tội ác của nó ở sân vua, lấy lòng chí thành mà phát hiệu lệnh. Có điều như sợ đấy, phải tự răn phe mình đã, đừng chuyên dùng võ lực — được vậy thì sự nghiệp càng tiến tới, có lợi. Đây là quẻ rất hay cho người gánh việc dẹp loạn: dù 5 quân tử đối lại 1 tiểu nhân, cũng phải đoàn kết, hành động đàng hoàng, đừng cậy võ lực. Quá cương thì gãy.

Sáu hào dạy nghệ thuật của sự cương quyết. Hào 1 — mạnh ở ngón chân, tiến lên mà không chắc thắng là có lỗi; tài còn non đừng vội. Hào 2 — lo lắng mà hô hào các bạn đề phòng — đêm khuya giặc tới cũng không sợ. Hào 3 — cương bạo ở gò má, có điều xấu; phải cương quyết bỏ tiểu nhân, dù trước kia đã lỡ thân với nó. Hào 4 — như bàn tọa không có da, đi chập chững; nên đi sau như người lùa cừu thì hết ân hận. Hào 5 — gần tiểu nhân, phải cương quyết đào tận gốc nó, theo đạo trung mà đi. Hào 6 — âm ở trên cùng, bị 5 dương tấn công, nguy cơ tới — đừng kêu gào vô ích.

Quẻ Quải dạy đời nay một bài về cách trừ ác. Trong xã hội, có những thứ phải trừ — không thể chung sống với cái xấu mãi. Nhưng Dịch không bảo lao vào — Dịch bảo: tuyên bố tội của nó trước công chúng (cho mọi người biết), chí thành mà phát lệnh (không hỗn loạn), tự răn phe mình (đừng kiêu binh), đừng dùng võ lực (không bạo lực). Đó là chu trình của một cuộc cải cách lành: rõ ràng, công chính, đoàn kết, ôn hòa. Đại tượng truyện đặt câu rất đẹp: "Quân tử dĩ thí lộc cập hạ, cư đức tắc kị" — ban phát lợi lộc cho người dưới, ở chỗ đức thì kiêng tự đắc. Người dẹp được tiểu nhân mà còn tự đắc, thì rồi cũng thành tiểu nhân.