Nhu

Quẻ Nhu là quẻ thứ năm, đến sau Mông. Trẻ thơ cần được nuôi nấng — Nhu vốn có nghĩa là nhu yếu phẩm, đồ ăn. Nhưng Thoán từ và Thoán truyện lại giải thành "chờ đợi". Đây là quẻ về nghệ thuật của sự chờ. Đọc Nhu không phải để biết phải chờ bao lâu, mà để hiểu chờ ở đâu, chờ thế nào, và chờ với tinh thần gì.

Hình tượng quẻ rõ ràng: Càn (trời, cương kiện) ở dưới muốn tiến lên, gặp Khảm (nước, hiểm) ở trên chặn lại. Càn không thể xông vào Khảm — phải đợi. Đợi không phải là buông xuôi mà là "có lòng thành thực" (hữu phu) — tin chắc rằng cuối cùng sẽ vượt được. Có tin thì đợi mới sáng sủa, mới hanh thông. Không tin thì đợi chỉ là sốt ruột mòn mỏi.

Sáu hào Nhu vẽ ra sáu vị trí chờ đợi. Sơ Cửu — chờ ở ngoài đồng — xa chỗ hiểm, giữ thường thì không lỗi. Cửu Nhị — chờ ở bãi cát — gần hơn rồi, có lời ra tiếng vào nhưng kết cục tốt. Cửu Tam — chờ ở bùn lầy — sát chỗ hiểm, nóng nảy thì giặc đến. Lục Tứ — chờ ở chỗ máu — đã vào hiểm rồi mà nhờ nhu thuận ra được. Cửu Ngũ — chờ ở chỗ ăn uống — đợi mà vẫn vui sống, bền giữ đạo chính. Thượng Lục — vào hang sâu nhất, có ba người khách bất ngờ tới — biết kính trọng họ thì được cứu. Cùng là chờ, nhưng ở vị trí khác thì cảnh ngộ khác hẳn.

Câu Đại tượng — "Vân thượng ư thiên, Nhu; quân tử dĩ ẩm thực yến lạc" — bất ngờ và dễ thương. Mây đã bao kín bầu trời, thế nào cũng mưa, không nên sốt ruột. Khi đã đợi rồi, người quân tử cứ ăn uống yến vui, di dưỡng thể xác và tâm chí mà chờ lúc mưa đổ. Cái khôn của Nhu là biến cái chờ thành cái sống. Sốt ruột mà đợi thì khổ. Sống mà đợi thì tự tại.