Tùy

Quẻ Tùy là quẻ thứ mười bảy, đến sau Dự. Dự là vui vẻ — vui vẻ thì có nhiều người theo, nên tiếp sau là Tùy. Tùy nghĩa là theo. Đoài (chằm) ở trên, Chấn (sấm) ở dưới — sấm động trong chằm, nước chằm theo tiếng sấm mà cũng động. Cũng có thể giảng: ở trên vui vẻ, ở dưới động — hành động mà được người vui theo.

Văn Vương đặt bốn đức như Càn: "Nguyên, hanh, lợi, trinh", nhưng thêm hai chữ rất quan trọng: "Vô cữu" — không có lỗi. Tùy mà thiếu bốn đức ấy thì có lỗi. Theo nhau là dễ, nhưng theo cho đúng mới khó. Phải theo điều chính đáng, người có rất thiện, việc có thông thuận, có cái lợi công — mới nên theo. Mà khi theo thì phải giữ tiết tháo (trinh), không vì lợi mà a dua.

Sáu hào Tùy vẽ ra sáu cách theo. Hào 1 — chủ trương thay đổi, ra ngoài giao thiệp có công. Hào 2 — ràng buộc với kẻ thấp kém mà mất kẻ trượng phu (tham gần bỏ xa). Hào 3 — ràng buộc với trượng phu, bỏ kẻ thấp kém, theo mà cầu được, nhưng phải chính đáng. Hào 4 — theo thì thu hoạch lớn nhưng có thể gặp hung; phải có lòng chí thành, theo đạo lý, lấy đức sáng suốt ứng phó. Hào 5 — tín thành với điều thiện, tốt. Hào 6 — ràng buộc lấy, theo mà thắt chặt — như nhà Chu được nhân tâm tới cùng cực.

Thoán truyện thêm một điều kiện rất sâu: "Tùy thời chi nghĩa đại hĩ tai" — cái nghĩa "tùy thời" lớn lắm thay. Nghĩa là: theo cũng phải đúng thời. Vương Mãng đời Hán, Vương An Thạch đời Tống đều muốn làm cách mạng xã hội — rất công bằng, rất tốt; nhưng thời chưa tới hoặc đã qua, nên thất bại. Tùy không phải là theo bất cứ ai, vào bất cứ lúc nào — Tùy là theo điều chính, theo người hiền, và theo cho đúng lúc. Quẻ này khuyên người biết theo cũng cần có gan đứng yên khi chưa tới thời.