Khôn

Quẻ Khôn là quẻ thứ hai trong sáu mươi tư, sáu hào toàn âm. Tượng cho Đất — cho người mẹ, người vợ, người cấp dưới, cho tất cả những vai trò có công lớn mà không khởi xướng. Đọc Khôn không phải để biết cách phục tùng, mà để hiểu cách đứng sau mà vẫn giữ được phẩm cách của riêng mình.

Bốn đức Nguyên — Hanh — Lợi — Trinh ở Khôn giống Càn về ba đức đầu, chỉ riêng đức Trinh thì khác: phải là cái chính của ngựa cái — chính mà thuận. Văn Vương mượn hình tượng con ngựa cái rất khéo: giống ngựa khỏe không kém ngựa đực, nhưng có tính thuận theo. Mạnh mà không hung, có lực mà biết theo nhịp người trên. Đó là cái khó nhất của đạo Khôn.

Sáu hào Khôn vẽ ra chu kỳ của một người làm việc "tùy thuận". Sơ Lục — đạp sương biết băng — phải nhận ra dấu hiệu từ rất sớm vì họa từ tích lũy điều nhỏ. Lục Nhị — trực phương đại — đã có sẵn đức trung chính, làm gì cũng hợp đạo. Lục Tam — hàm chương — giấu cái hay đi, làm cho người trên mà không tự kể công. Lục Tứ — quát nang — thắt miệng túi lại, kín đáo giữ mình. Lục Ngũ — hoàng thường — đức trung ở trong, khiêm hạ ở ngoài, đại cát. Thượng Lục — long chiến vu dã — âm cực thịnh đến mức ngang với dương, đôi bên cùng hại.

Câu Đại tượng — "Địa thế Khôn, quân tử dĩ hậu đức tải vật" — bổ túc cho câu Càn "tự cường bất tức". Đất chở muôn vật mà không kêu nặng. Cái khó của Khôn không phải là phục tùng, mà là chịu được sức nặng của muôn vật mà vẫn giữ được phẳng phiu của riêng mình. Tự cường mà không kiêu là Càn. Thuận theo mà không mất mình là Khôn.