Có những cái mốc trong năm chẳng ai gõ chuông báo trước. Nó tới lặng lẽ, qua một đêm, rồi sáng ra mọi thứ đã khác mà mình chưa kịp nhận ra.
Đêm mùng năm tháng sáu này là một mốc như thế.
Năm nay là năm Bính Ngọ. Ngọ là con ngựa, là lửa, là giữa trưa đứng bóng, là phương Nam nắng gắt nhất trong mười hai phương. Cả năm vốn đã mang sẵn một chữ Ngọ trên mình rồi.
Đến đêm mùng năm, khi tiết Mang Chủng sang, lịch can chi bước vào tháng Ngọ — tháng Giáp Ngọ. Năm Ngọ, giờ thêm tháng Ngọ. Hai con ngựa lửa đứng sát cạnh nhau.
Người xưa có một cách nói cho chuyện này: lửa gặp lửa. Không phải hai thứ khắc nhau bật ra tiếng nổ, mà hai ngọn cùng một loại chồng lên nhau, đẩy nhau lên cao mãi. Giáp là cây. Cây gặp lửa thì cháy. Nghĩa là tháng này, đến cả cái cây cũng ngả thân vào nuôi cho lửa lớn thêm.
Mà đây lại đúng là khúc lõi của sáu mươi ngày lửa kép tôi đã nhắc hồi giữa tháng năm — đoạn từ hai mươi mốt tháng năm đến hai mươi hai tháng bảy. Tháng Ngọ nằm gọn vào giữa đoạn ấy, là chỗ nóng nhất của cả một năm vốn đã nóng.
Nhưng điều đáng nói nhất của hai chữ Ngọ đứng cạnh nhau lại không nằm ở cái nóng. Nóng thì ai cũng cảm được. Điều đáng nói là cổ nhân gọi thế cục này là tự hình — tự mình làm khổ mình.
Có những đoạn trong năm, cái khó đến từ bên ngoài. Người này làm phiền, việc kia trục trặc, ta gồng lên mà đỡ. Tháng Ngọ gặp Ngọ thì khác. Cái khó hay đến từ bên trong. Chẳng ai đụng tới mình cả, mà mình tự sốt ruột, tự nóng mặt vì một câu nói bâng quơ, tự nghĩ quẩn lúc nửa đêm, tự đẩy mình tới một quyết định mà sáng hôm sau đã thấy tiếc.
Người làm ăn tháng này dễ nôn nóng chốt cho xong. Người trong nhà dễ buột ra câu nặng hơn mình định nói. Người đang mệt sẵn dễ thấy mọi thứ chậm chạp, vô lý, đáng bực. Phần lớn không phải tại ai cả. Là cái nóng của một đoạn trời đang dồn vào lòng người.
Giữa tháng Ngọ có một ngày đặc biệt: hai mươi mốt tháng sáu, tiết Hạ Chí. Đó là ngày dương khí lên tới đỉnh, ngày dài nhất, nắng cao nhất. Nhưng người xưa nhìn ngày ấy theo một cách lạ — Hạ Chí một âm sinh. Ngay cái giây phút lửa lên cao nhất, mầm mát đầu tiên đã lặng lẽ nhú ra.
Tôi thích chỗ đó. Nó nhắc một điều rất cũ mà ta hay quên: cái gì lên tới đỉnh là cái gì bắt đầu quay đầu. Đoạn nóng này không kéo dài mãi. Qua Hạ Chí, qua hai mươi hai tháng bảy, trời sẽ có mưa, đất sẽ ẩm, lòng người dịu lại. Biết được vậy thì những ngày sắp tới tự nhiên dễ thở hơn nhiều.
Vậy ba tuần tới nên sống thế nào.
Tôi chỉ xin nói một điều gọn thôi: tháng này, chậm lại nửa nhịp là khôn. Việc gì thật gấp thì làm. Việc nào hoãn được qua tháng tám thì cứ hoãn — mua nhà, đổi việc, ký hợp đồng dài, rót một khoản tiền lớn — không phải vì tháng này xui, mà vì cái đầu đang nóng thì con mắt nhìn không thẳng. Quyết lúc nóng, mười phần thì bảy phần sau này phải ngồi sửa.
Còn với người mình thương, xin giữ lời. Câu nặng buột ra giữa một đêm khó ngủ, đến bảy giờ sáng thường thành câu hối tiếc. Sức khỏe còn chữa được, hợp đồng còn sửa được, riêng lời đã nói với người trong nhà thì khó rút lại.
Nếu quanh bạn có ai tháng này đang định quyết một việc lớn, hay đang căng như dây đàn, gửi họ mấy dòng này. Đôi khi chỉ cần biết "à, là khí của một đoạn trời, không phải tại mình" — người ta đã dịu xuống được một nửa.
Năm Bính Ngọ không phải năm để sợ. Tháng Ngọ gặp Ngọ cũng không phải ba tuần xui xẻo. Cổ nhân chép mấy điều này lại không phải để dọa người sau, mà để người sau đi qua cho nhẹ.
Lửa gặp lửa thì cứ để nó cháy hết phần của nó. Mình chỉ cần đứng lùi lại một bước, đừng đổ thêm dầu, đừng tự châm vào chính mình. Qua đỉnh Hạ Chí, qua cửa tháng bảy, trời tự khắc mát lại.
Biết mình đang ở khúc nào của năm, đi đúng phách của khúc đó — người sẽ ổn.